Erkenning zoeken op social media

Niets te gek bij online rouwverwerking

Ons sociale netwerk bevindt zich inmiddels grotendeels online. We voeren groepsgesprekken via WhatsApp en houden vrienden en kennissen op de hoogte via Facebook. Mensen delen zowel de hoogte- als de dieptepunten en dus wordt het thema overlijden ook besproken.  De mededeling van een sterfgeval met een rouwadvertentie is inmiddels achterhaald, want met social media is een grote groep mensen binnen de kortste keren op de hoogte. Op dat moment is ook de overleden persoon online vaak nog aanwezig en bereikbaar voor een laatste groet. Dit kan mensen helpen bij rouwverwerking, maar het omgaan met een online profiel kan bij nabestaanden leiden tot gewetensvragen over wat ermee moet gebeuren. Met een Social Media Testament krijgen nabestaanden duidelijkheid over wat de overledene had gewild.

‘Wanneer iemand heeft nagedacht over uitvaartwensen, helpt dat de nabestaanden bij het proces na een overlijden. Dat geldt ook voor wensen over bijvoorbeeld een herdenkingspagina. Voor een familie kan dat een moeilijke kwestie zijn en echt een soort gewetensvraag worden.’ Verlies- en rouwdeskundige Daan Westerink is positief over de mogelijkheden maar pleit tegelijkertijd voor een vooruitziende blik als het gaat om wat we online achterlaten. ‘Het kan lastig zijn om profielen af te sluiten en ondertussen blijven de berichtjes binnenstromen.’

Verdriet delen op online platform

Na een overlijden zoeken familie, vrienden en kennissen ook via social media contact met elkaar. Op het profiel van de overledene verschijnen steunbetuigingen, vrienden halen op hun eigen pagina herinneringen op en nabestaanden brengen mensen op de hoogte van praktische zaken. Westerink: ‘We waren ooit bang om op de trein te stappen, maar dat kun je je nu niet meer voorstellen. Dat geldt ook voor social media nu iedereen het gebruikt als middel om te communiceren. Daardoor vindt ook het rouwen nu plaats op bijvoorbeeld Facebook. Nabestaanden zoeken erkenning na een overlijden. Ze voelen dat hun verdriet normaal is door de reacties die ze krijgen.’

'Vrienden kunnen zich door online rouwen beledigd voelen'

De openbaarheid die social media (soms onbedoeld) met zich meebrengt heeft volgens Westerink ook haar keerzijdes. ‘Wanneer goede vrienden via Facebook moeten vernemen dat iemand is overleden kunnen ze zich beledigd voelen. Aan de andere kant kan er sprake zijn van gene bij ontvangers die vinden dat berichten niet voor hun bestemd zijn.’ Bij het delen van verdriet is het dus belangrijk om na te gaan wie het allemaal mee kunnen krijgen en wat de gevolgen daarvan kunnen zijn. ‘Eén klik en het staat erop,’ zegt Westerink. ‘De tijd die je hebt om je te bedenken als je naar de brievenbus loopt is er niet meer, dus ik adviseer altijd om even te wachten.’

Taboe doorbreken

Waar de oudere generatie langzaam maar zeker went aan online rouwverwerking, hebben jongeren vaak al niets meer te verbergen voor hun online netwerk. Zo kwam er al eens een selfie voorbij van een meisje met op de achtergrond haar overleden oma. Westerink herinnert zich een aangrijpende video van een overleden kindje dat thuis opgebaard ligt. Daarin is te zien hoe het gezin met twee jongere kinderen afscheid neemt. ‘Ik heb hier zelf lang naar zitten kijken, maar sommigen kunnen dat niet. Dat is heel persoonlijk, maar zo wordt het taboe wel doorbroken.’

Volgens Westerink past deze manier van communiceren bij het verwerken van verdriet: ‘De film is klaar en nabestaanden willen er dan op terugkijken om vat te krijgen op de situatie. Het is een bevestiging dat het voorbij is. De volgende stap is dat ze dan verder kunnen. Als minder goede bekenden of zelfs vreemden daarop reageren kan dat prettig zijn. Ook scheelt dat aparte gesprekken met mensen die nog helemaal op de hoogte gebracht moeten worden.’

'Online is er altijd wel iemand die hetzelfde heeft meegemaakt'

Naast de rouwverwerking in het openbaar biedt social media ook een alternatief voor groepen lotgenoten die volgens Westerink in het ‘echte’ leven nagenoeg zijn verdwenen. ‘Online is er altijd wel iemand te vinden die hetzelfde heeft meegemaakt. Soms kun je ook veel beter praten met een onbekende. Dit soort groepen zijn enorm populair en dragen echt bij aan rouwverwerking.’

Foto door Godfried van Utrecht

Confrontatie met overledene

Wanneer nabestaanden geen actie ondernemen blijven online profielen van overledenen gewoon bestaan. Dit kan op sommige momenten confronterend zijn voor familie, vrienden, kennissen of collega’s, maar volgens Westerink niet schadelijk. ‘Het is niet erg als erover nagedacht is. Ik begeleid bijvoorbeeld iemand die op jonge leeftijd zijn partner verloor en bewust het LinkedIn-profiel online heeft laten staan. Hij is trots op wat ze heeft gepresteerd en vindt het fijn dat haar geest er nog is. Alleen de eerste regels zijn aangepast vanwege het overlijden. Hij laat daarin weten dat hij haar werk op deze manier door wil geven.’ Volgens Westerink wennen we vanzelf aan deze manier van rouwverwerking : ‘En als je iets ziet wat jij niet zou willen, leg je wensen dan vast!’

Daan Westerink is journalist, docent journalistiek, docent rouw en verlieskunde en trainer binnen de zorg en het onderwijs. Ze werkt vanuit haar ervaring regelmatig mee aan artikelen en uitzendingen met als thema rouw en verlies. Sinds 2003 verdiept ze zich als onderzoeksjournalist en rouwdeskundige in omgaan met verlies. Ook schreef ze boeken over de ervaringen van mensen.

Nuvema uitvaartverzekeraar. Thuis in uw regio.
Top